Vertrouwen in Auke

Blijkbaar gaat dat zo in Nederland: rond de Dodenherdenking is vaak wat te doen. Dit jaar gaat het om een gedicht van een jongen van 15 over zijn oudoom. Ik heb het gelezen en vind het prachtig. Waarom? Ik probeerde me voor te stellen hoe het tot stand gekomen is. Elk kind stelt op een gegeven moment de vraag aan zijn ouders: waarom heet ik zoals ik heet? Ook Auke zal dat gedaan hebben. En zijn ouders zullen geantwoord hebben in de geest van de regels waar het gedicht mee eindigt. En een kind gaat denken. En vragen stellen. En Auke schreef er een gedicht over. Niet om te verheerlijken of goed te praten, maar om het verdriet te verwoorden dat blijkbaar nog in de familie aanwezig is. En de geschiedenis voor zichzelf te duiden. Kan een kind van die leeftijd zich de Tweede Wereldoorlog voorstellen? Wat daar gebeurde? Wat de SS is? Hij ziet een verscheurde moeder. Ik ben zelf de zoon van een vader die een aantal jaren in een krijgsgevangenenkamp in Pakanbaroe heeft gezeten. Ook hij vluchtte voor de crisis. Maakte hij de goede keuze? De hel van het oostfront zal niet veel verschild hebben met de hel van Pakanbaroe. Ik ben opgegroeid in de jaren dat de oorlog nog als een schaduw over onze samenleving, maar ook ons gezin, hing. En toch kan ik me geen echte voorstelling maken van wat er allemaal gebeurd is.
De herdenking op 4 mei is een groot goed. Auke de Leeuw is 15 jaar en zijn generatie is de toekomst van ons land, zij die hún 4 mei straks betekenis moeten geven. Welke les leren wij hen? Dat het monopoliseren van gevoelens leidt tot succesvolle uitsluiting. En we willen nu juist dat dát nooit meer gebeurt. Een harde les.

Het gedicht in de Volkskrant 27-4-2012

Auke de Leeuw:

FOUTE KEUZE
Mijn naam is Auke Siebe Dirk
Ik ben vernoemd naar mijn oudoom Dirk Siebe
Een jongen die een verkeerde keuze heeft gemaakt
Koos voor een verkeerd leger
Met verkeerde idealen
Vluchtte voor de armoede
Hoopte op een beter leven
Geen weg meer terug
Als een keuze is gemaakt
Alleen een weg vooruit
Die hij niet ontlopen kan
Vechtend tegen Russen
Angst om zelf dood te gaan
Denkend aan thuis
Waar Dirk z’n toekomst nog beginnen moet
Zijn moeder is verscheurd door de oorlog
Mama van elf kinderen, waarvan vier in het verzet zitten
En een vechtend aan het oostfront
Alle elf had ze even lief
Dirk Siebe kwam nooit meer thuis
Mijn naam is Auke Siebe Dirk
Ik ben vernoemd naar Dirk Siebe
Omdat ook Dirk Siebe niet vergeten mag worden.

18 comments

      1. Het is jammer dat er nog steeds alleen maar in termen van slachtoffers en daders gedacht kan worden. Wat ik heb geprobeerd duidelijk te maken, is dat we de jongere generatie niet meer met die begrippen kunnen indelen. En dat staat los van het lot van de fam Frank en al die. anderen.

      2. Fam. Frank kreeg ook kippenvel, je hebt gelijk dat de jongere generatie hier niet meer verantwoordelijk voor kan worden gehouden en dat er uiteindelijk in een oorlog alleen maar slachtoffers zijn. Maar dat wisten we toch al langer dacht ik zo.
        Dit gedicht zal slachtoffers/ nabestaanden die niet de foute keuze hebben gemaakt kwetsen. Daarom is dit gedicht nu, met betrekking tot de aankomende dodenherdenking,
        “not done”
        Het gedicht is mooi, in al zijn facetten.
        Je timing is haast respectloos.
        Geen lovende woorden van mij….

    1. Dank voor jullie reactie. Misschien moeten we wel van het begrip slachtoffer af. Waar het om gaat, en dat is denk ik ook de essentie van het gedicht van Auke, is dat we nooit meer in de waanzin van een oorlog terecht moeten komen.

  1. Mooi gebracht. Doet me denken aan een oud-oom die ook de keuze heeft gemaakt om aan het Oost-front te vechten. Eigenlijk weet ik niets van die oom… helaas, vergeten mogen we hem niet.

  2. Ik ben het met je eens. Maar zo lang er nog mensen leven die deze gruwelijkheden aan den lijven hebben ondervonden beslissen zij voor mij en hebben wij geen flauw benul waar we over praten.
    Je kunt van deze (oude) mensen simpelweg niet verlangen dat nu nog te kunnen rationaliseren.

    1. Dank voor je reactie. Ik vraag geen rationalisatie, ik vraag van hen hetzelfde begrip voor anderen als dat wat ze van die anderen eisen. Iedereen heeft recht op zijn eigen leed.

  3. Vergelijking van ‘keuze’ schrijver’s vader en Dirk’s oudoom POW kamp Pecanbaroe : Oostfront gaat scheef. Ja, overlevende generaties zijn ook slachtoffers, maar herdenking van beiden hoort niet op het zelfde podium thuis.

    Aandacht voor kinderen en daar op volgende generaties van collaborateurs, en degenen die er voor kozen in het vijandelijk leger te treden is belangrijk, maar niet op zijn plaats op het zelfde moment, zelfde plek als de herkdenking van de werkelijke slachtoffers van de 2de Wereldoorlog. Hoe je het ook wendt of keert, de oudoom was een landverrader.

    Dat Dirk met zijn gedicht de aandacht krijgt, is mijn inziens prima. De les is niet dat er een fout is gemaakt, maar dat er voor alles een plaats en tijdstip is.

    1. Ik heb het oostfront en Pakanbaroe niet willen vergelijken op het niveau van plussen en minnen. Ik heb ze gebruikt om te illustreren dat er een verschil is in perspectief van waaruit Auke en ik naar hetzelfde fenomeen kijken, een verschil qua leeftijd en positie. En toch kunnen we beiden ons geen voorstelling maken van wat er daadwerkelijk gebeurde; al vertellen ze je het honderd keer, het lukt niet. Maar Auke heeft zijn gevoelens daarover verwoord. En het gaat niet aan om een kind van 15 af te serveren aan de hand van het begrippenpaar goed/fout dat voor mijn generatie een absoluut andere betekenis heeft (in relatie tot WO II) dan voor iemand van zijn leeftijd, 67 jaar na het beëindigen van de oorlog. Auke probeert de gebeurtenissen van die tijd te duiden en een plaats te geven, net zoals wij dat allemaal proberen. Waar ik over val is het feit dat wij hem, en met hem zijn generatie, beletten dat te doen op het platform dat we er speciaal voor in het leven hebben geroepen.

  4. Ik kreeg er ook letterlijk kippenvel van.. commotie over gedicht van Auke zegt iets over ons.. of we los kunnen laten en bereid zijn verder te gaan. Ben blij dat er jongens zijn als Auke die zien dat we verder moet en weten dat we keuzes kunnen maken..

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.