The times they are etc.

Verandering zit in het DNA van de mens, of je nu wilt of niet. Die veranderingen gaan soms schoksgewijs, soms sluipend. Ooit heb ik een akte van bekwaamheid als onderwijzer behaald, maar volgens mij bestaat de onderwijzer niet meer. Wanneer is dat gebeurd en waarom is het mij niet verteld? Ook de lagere school waar ik zelf onderwijs genoten heb en voor opgeleid ben, is niet meer. Ik moet er nog steeds aan wennen en betrap mezelf er op vaak het begrip lagere school nog te gebruiken. Afgelopen week was Meneer Van Dalen Wacht Op Antwoord onderwerp van gesprek bij ons aan de keukentafel. Of dat nog onderwezen werd. Vriend Kees, die al bijna veertig jaar met hart en ziel voor  lagere school, pardon, basisschool klassen staat maar eens gevraagd. De vraag overviel hem een beetje (zelf onderdeel van het proces zijn maakt dat je het proces zelf niet zo scherp ziet), maar het ezelsbruggetje wordt niet meer aangeleerd. En waarom dan niet? En het voor mij verbijsterende antwoord: omdat bewerkingen als machtsverheffen en worteltrekken niet meer op de basisschool geleerd worden. En hij vervolgde met een diepe zucht over het niveau van het rekenen, een niveaudaling die zich tijdens zijn lange carrière voor zijn ogen voltrok.

De zorg om het mbo

Deze week wordt het Van Bijsterveldt bedenksel ‘Focus op vakmanschap’ in de Kamer besproken. Gisteren schreef mijn cvb-voorzitter een opiniërend stuk in de Volkskrant, vandaag gingen Margreet de Vries van de Stichting Lezen & Schrijven en Alexander Rinnooy Kan daar nog eens overheen. Alle drie maken ze zich zorgen om het mbo en alle drie gaat het o.a. om het reken- en taalniveau. Leonard Geluk stelt terecht dat het in het mbo gaat om het opleiden van vakmensen, rekenen en taal zijn daar onderdeel van. Wel belangrijk, maar niet meer dan dat. De Vries, Rinnooy Kan en Van Bijsterveldt stellen het voorwaardelijk: zonder een bepaald reken- en taalniveau kun je geen goed vakman zijn. In het mbo is 20-30% laaggeletterd schrijven De Vries en Rinnooy Kan. Maar de vraag hoe dat komt stellen ze niet. Maar om het mbo nu op te laten draaien voor alles wat er in het voortraject mis is gegaan, is in mijn ogen irreëel. Het falen wordt nu afgewenteld op de leerlingen. De extra tijdsinvestering die het zal kosten om de leerlingen op niveau te krijgen, zal die veeleisende overheid zeker niet bekostigen. Die zal uit de uren vakleer gehaald moeten worden. Dat betekent, zeker voor bbl-opleidingen, dat we daar zijn waar Leonard Geluk voor waarschuwt: een aftreksel van het havo zonder noemenswaardige tijd voor vakonderwijs. En de guillotine van de kwalificerende toetsing gaat zijn werk doen, de selectie vindt nu al plaats. Zoals het in het revolutionaire Frankrijk niet uitmaakte of je een goed mens was, je kop ging eraf omdat je van adel was. Straks is het ook zo: het maakt niet uit of je een goede vakman of vakvrouw bent, als je niet voldoet aan de eisen van rekenen en/of taal, je kop gaat er ook af. En in plaats van dat het bedrijfsleven en de samenleving erop vooruitgaan, leveren we alleen maar meer ongediplomeerden af. Over contraproductieve productie gesproken. En het meest schrijnende vind ik dat aan de mannen en vrouwen die de leerlingen tot het geëiste niveau op moeten leiden geen eisen op dit gebied gesteld worden. In concreto betekent het dat aan een niv 2 leerling hogere eisen gesteld worden dan aan de docent die voor een niv 4 opleiding staat. Daar zou ik me nou zorgen om maken.