Terugblik op vier jaar competentieleren op een PABO

In Het Onderwijsblad van 20 september kijkt columniste Inge Braam terug op haar ervaringen met het competentieleren. Zij is als docente aan een PABO verbonden. De invoering van competentieleren en de verandering die dat tot gevolg heeft gehad vergelijkt zij met een stroom waar je in terechtkomt en waarvan je niet weet waar die naar toe leidt, noch welke versnellingen, watervallen of stille rivierbochten onderweg aangedaan worden. Ze stelt zichzelf ‘de moeder aller competentievragen’: “Zijn we ergens aangekomen en wil ik daar ook zijn?” En het, onthutsende, antwoord is dat ze het niet weet. Vervolgens maakt ze de rekening op. Wat heeft het opgeleverd en wat heeft het gekost?
Aan de baten kant staat een opleiding die een geïntegreerd aanbod biedt en geen verzameling losse vakken. Opleidingsfases zijn duidelijk gedefinieerd en er is duidelijkheid voor studenten over wat van een leerkracht basisonderwijs verwacht wordt.
Aan de kosten kant voor docenten een zware administratieve last met betrekking tot het portfolio en aan studenten zijde de helft van het aantal jongens en veel mbo-meisjes.
Een van de grote problemen is het portfolio. Het is letterlijk een container waar alles, maar dan ook alles in gekieperd wordt. Bewijzen leveren over hun eigen ontwikkeling kunnen studenten van 18 jaar bijna niet. Vooral jongens van rond de 18 hebben nog onvoldoende ontwikkelde hersenen om te voldoen aan de eisen. De mbo-meisjes hebben te weinig bagage om portfolio’s met voldoende gewicht, vooral ook op het gebied van taalgebruik, samen te stellen. Probleem bij de beoordeling is ook de subjectiviteit door het ontbreken van duidelijke of objectieve criteria. Vervolgens werd alles dichtgeregeld met eenvormigheid als resultaat. De PABO lijkt weggezonken in het moeras van de toetsstructuur. Braam houdt vervolgens een pleidooi om toch vooral de kenniscomponent niet te vergeten, zeker voor beginnende beroepsbeoefenaars.
En berustend in haar docentenlot besluit ze haar artikel, lichtelijk murw geslagen: “Wat ik wel zeker weet is dat over een paar jaar een nieuw ruimtestation opnieuw een boodschap naar ons zal zenden. Een onverbiddelijke boodschap over een nieuwe missie. En weer zullen we op weg gaan. Dat is inmiddels het lot van iedere docent.”

Wat kunnen we hier van leren? Duidelijkheid voor alles. Duidelijkheid over wat we van onze cursisten verwachten, heldere criteria waar het toetsingstraject en de toetsproducten aan moeten voldoen. Dat het portfolio een middel is en geen doel, less is more. En dat we ook over onze mbo-schutting kunnen kijken naar wat er in het hbo gebeurt. Zij hakken al vier jaar met het competentiebijltje.
Klik hier om het originele artikel te lezen.