Streven naar optimale didactiek

Deze week zette een blogpost van Wilfred Rubens me weer eens aan het denken. Hij besprak een proefschrift waarin o.a. klassikaal onderwijs en blended leren met elkaar vergeleken werden, alsof het twee gescheiden concepten zijn.  Ik erger me al heel lang aan het gebruik van containerbegrippen die een oplossing voor een probleem zouden moeten leveren. Blended leren, online leren, gepersonaliseerd leren, gedifferentieerd onderwijs, etc. etc. Het zijn termen die duidelijkheid en eenstemmigheid suggereren, maar die in de praktijk multi-interpretabel blijken te zijn, dus onbruikbaar. Ook de gesuggereerde tegenstelling tussen face-to-face onderwijs en on-line of digitaal onderwijs bestaat wat mij betreft niet, alsof digitaal/on-line een panacee voor onderwijsproblemen zou zijn.

Onderwijs gaat over het behalen van leerdoelen op het gebied van kennis, vaardigheden en houding door lerenden. Een leraar faciliteeert de mogelijkheden om het leren plaats te laten vinden. De kunst van het onderwijzen bestaat uit het vinden en aanbieden van de juiste werkvormen en instrumenten om leeractiviteiten mogelijk te maken. Maar er zijn nogal wat variabelen die een rol spelen in dit proces en waar een leraar dus rekening mee zal moeten houden.

  • De doelstelling en daarbij de inhoud: gaat het om kennisverwerving (reproductief, productief, etc.), aanleren van vaardigheden of het aankweken van een houding?
  • De lerende: wat is de voorkennis, welke mogelijkheden heeft hij/zij?
  • De leraar: wat kan hij/zij?
  • De omstandigheden: wat is er mogelijk? (Zijn vaak een beperkende factor)

Volgens mij is het dus de taak van een leraar díe keuzes te maken die een optimaal leerklimaat mogelijk maken. En het mooie van de komst van de digitale en internet wereld is dat het arsenaal aan didactische werkvormen, instrumenten, mogelijkheden en momenten van inzetten ontzettend uitgebreid is.

Een voorbeeld

Ooit gaf ik tijdens mijn praktijklessen demonstraties van technieken e.d. Daar ben ik mee opgehouden en heb dat vervangen door instructiefilmpjes die ik in de digitale leeromgeving ter beschikking stel als voorbereiding op de praktijkles. In principe is er geen verschil in werkvorm tussen de fysieke en de digitale demonstratie. Alleen zijn er een aantal voordelen verbonden aan het instructiefilmpje.

  • Plaats en tijd onafhankelijk te bekijken
  • Oneindig te herhalen
  • Afspelen in slow motion
  • Toelichtende teksten toe te voegen
  • Vragen over het filmpje stellen (mogelijke toetsvorm)

Daarnaast is er altijd de mogelijkheid om in de praktijkles individueel een techniek te demonstreren. Het voordeel daarvan is dat die instructie aangepast kan worden aan de leerling die er om vraagt. En leerlingen die de techniek al beheersen, hoeven niet onnodig van hun werkzaamheden af.

Een kreet ‘ons onderwijs moet blended zijn’ en daar vervolgens een kwantitatieve doelstelling aan verbinden is natuurlijk helemaal uit den boze, het verplicht nl. een portie digitale activiteiten. Waar is zo’n uitspraak op gebaseerd? Welk onderwijsdoel dient dat? Vermoedelijk alleen een boekhoudersdoel.
Digitale mogelijkheden, inclusief internet toepassingen, zouden integraal onderdeel van het didactisch repertoire van een docent moeten zijn. Stel dáár nou eens vragen over in vakgroepvergaderingen of functioneringsgesprekken. Maar daarvoor is wel onderwijskundig leiderschap nodig.

Dus weg met al die termen als blended leren en digitale didactiek, die de digitale wereld apart zetten van de traditionele didactiek en praat liever over de ‘optimale didactiek’, de ‘optimale leeractiviteiten’ of iets dergelijks. Dat zou het uitgangspunt moeten zijn bij het ontwerpen van onderwijs en lessen. En die optimale didactiek zal voor iedere lesgroep, leraar, locatie e.d. weer anders zijn. Maar dat maakt het leraarschap zo mooi!

P.S. Lees ook de opmerkingen die Wilfred Rubens vandaag tijdens zijn presentatie wijdde aan het begrip blended leren.

Tagged .Voeg toe aan je favorieten: permalink.

One Response to Streven naar optimale didactiek

  1. Pingback: Online leren in een MOOC over Blended Learning 1 – Karin Blogt

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *