Over het innovatievermogen van onderwijsinstellingen

In het decembernummer van het blad Onderwijsinnovatie staat een verslag van een samenwerkingsproject van vmbo-scholen, mbo- en hbo-instellingen en bedrijven. De naam van het project luidt: ‘Excelleren door Sociale Innovatie’ en werd uitgevoerd door KPC Groep. Het artikel is interessant omdat er succesfactoren voor sociale innovatie genoemd worden.

Eerst wat begrippen

Innoveren: ‘het vermogen van individuen om verandering te implementeren’. Van de innovator wordt dus niet verwacht zelf iets uit te vinden of te bedenken, het gaat om veranderd gedrag met andere middelen, werkwijzen, etc.

Innovatie

Ondernemerschap, eigenaarschap: de eigenschap van iemand die de verandering tot stand brengt. Die iemand kan iedereen zijn die een rol speelt in de onderwijsorganisatie, dus ook leerlingen/studenten. Kenmerken van dit eigenaarschap zijn initiatief nemen en risico lopen, financieel, relationeel of op gebied van reputatie.

Innovatievermogen

Innoveren kun je niet in je eentje, zeker in onderwijsomgevingen zal innovatie pas slagen in wisselwerking met de gevestigde orde. Volgens de onderzoekers dienen de strategische doelen en de opbrengst voor de dagelijkse praktijk met elkaar verbonden zijn. Het specifieke aan onderwijsinnovaties is, dat het eigenlijk altijd sociale innovaties zijn, verandering van gedrag. Wat hiermee bedoeld wordt is dat de pc, tablet of het digibord niet de innovatie zijn, maar de manier waarop er met deze middelen omgegaan wordt. Het innovatievermogen van een organisatie bepaalt vervolgens de snelheid waarmee geïnnoveerd wordt. Voor het beroepsonderwijs is dit vermogen belangrijk. Er wordt opgeleid voor beroepen die sterk aan verandering onderhevig zijn. Slaag je er als school niet in om daarmee in de pas te lopen met je curriculumontwikkeling, leidt je leerlingen op voor een beroep dat al een paar jaar passé is. Deze realiteit speelt bijvoorbeeld al in het mbo.

Succesfactoren

Het onderzoek leverde een aantal succesfactoren op.

  1. Een goedwerkend zelfsturend team. Teams die én intern én extern goed weten samen te werken, hebben meer invloed op innovatie.
  2. Management dat steunt, ruimte geeft en inspireert. De feitelijke invloed van management is niet zo groot, maar ligt meer in de rol van faciliteren en inspireren.
  3. De blik naar buiten en oog voor succes. De onderzoekers houden een pleidooi voor samenwerking met bedrijven, waardoor o.a. de innovatie-ambitie toeneemt. Opvallend is dat de onderzoekers vaststellen dat leidinggevenden en bestuurders een hogere externe ambitie vertonen dan docenten. Docenten onderling verschillen ook.
  4. Docenten werken en leren samen. Hierdoor ontstaat een cultuur die openstaat voor innovatie, waar o.a. kennisdeling en motivatie om te innoveren deel van uitmaken.
  5. Ondersteuning en instrumenten. Blijkbaar is dit wel als mogelijke succesfactor geïdentificeerd, maar het onderzoek leverde geen gegevens t.a.v. dit punt.

Conclusies

De onderzoekers nemen een aantal trends waar. Tijdens het project was er groei merkbaar op het gebied van externe oriëntatie, eigenaarschap, samenwerken en leren van elkaar. Vooral de factor eigenaarschap vinden de onderzoekers belangrijk, waarbij zij een koppeling maken tussen eigenaarschap en de motieven van de innovator. De grondlegger van de innovatietheorie, Joseph Schumpeter, onderscheidde drie drijfveren: iets creëren wat van jezelf is, succesvol willen zijn en gepassioneerd ergens aan werken. Voor de onderzoekers is innoveren dus een mogelijkheid om persoonlijke ambities vorm te geven.

Het artikel besluit met een overzicht van vijf typen organisaties die getypeerd kunnen worden met: Uitvoerend excellent, Hot Spot innovatie, Innovatieregie, Onderwijskundig leiderschap en Regionaal (sectoraal) leiderschap.

Het zou mooi zijn als teams met deze informatie met elkaar het gesprek aan zouden gaan over hun eigen innovatienoodzaak, -ambitie en -vermogen. Zou er zo maar iets moois kunnen ontstaan!

Het gehele artikel is hier te lezen.

 

Tagged , .Voeg toe aan je favorieten: permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *