Innovatie of verbetering?

Al een tijdje worstel ik met de termen innovatie en verbetering en dan met name in relatie tot onderwijs. Wanneer is iets nou een innovatie en wanneer een verbetering? En is een innovatie per definitie een verbetering? Ik heb de indruk dat vaak het begrip innovatie gebruikt wordt voor slechts een verandering waar niets nieuws aan is. Maar er het etiket innovatief op plakken, genereert aandacht, suggereert dat je iets geweldigs gedaan hebt, maar is eigenlijk overschreeuwen.

Van Dale (12e ed..) er maar eens op nageslagen. Innovatie: invoering van iets nieuws, nieuwigheid. Verbeteren: beter maken, de kwaliteit of bruikbaarheid verhogen van -. Dat betekent dus dat een innovatie waar geen enkel nut of voordeel aan te verbinden valt, geen verbetering is. Een van de elementen van innovatie is het begrip nieuw, maar nieuw voor wie? Voor de gebruiker of voor de mensheid? Uitvindingen kun je innovatief noemen, omdat het uitgevondene daarvoor nog niet bestond. Maar veel uitvindingen waren geen verbetering voor iets en zijn een stille dood gestorven.

Innovatie is context gebonden

Kahoot! voor de eerste keer in je onderwijs gebruiken, is dat innovatief? Misschien wel als je de eerste bent op je school, maar als je de laatste bent krijg je een ander stempel. En hoe innovatief is Kahoot! zelf? Dit soort programma’s bestonden al en wat Kahoot! gedaan heeft, is het uiterlijk wat aantrekkelijker maken en wat specifieke wedstrijdelementen toevoegen. Het heeft van de bestaande programma’s de kwaliteit verhoogd en daardoor verbeterd.

Vanwaar deze uitgebreide overweging?

Binnenkort is er weer de CVI-conferentie, een grote onderwijsconferentie rond het thema onderwijsveernieuwing en ict. Het gaat hierbij om het uitwisselen van ervaringen met innovatieve toepassingen van ict in het onderwijs. In het licht van het bovenstaande kun je je afvragen hoeveel innovatie er daadwerkelijk in het onderwijs plaatsvindt. Verbetering van leerlingvolgsystemen, HR-systemen en wat dies meer zij, ik geloof het allemaal wel, maar tot substantiële verbetering, laat staan vernieuwing, van het onderwijs hebben die beheerssystemen eigenlijk niet geleid. Wat naar mijn idee wel tot echte vernieuwing kan leiden, zijn ontwikkelingen als gamification, de verspelling van het onderwijs, en de augmented en virtual reality (AR en VR) waarbij ict een essentiële rol speelt. Op de conferentie van 2014 heb ik zelf de verdiepingssessie Gamification bij Sem van Geffen gevolgd, die dit jaar over hetzelfde onderwerp een pre-conferentie verzorgt. Die sessie leidde er toe dat ik een bordspel ontwikkeld heb (komend jaar hopelijk uitbreiding met ict toepassingen) waarmee leerlingen kunnen oefenen voor het theorie-examen. In 2012 was ik bij een sessie over AR op de toenmalige conferentie, omdat ik heel veel mogelijkheden zie voor met name het beroepsonderwijs, maar de ontwikkelingen op dit gebied gaan langzaam.

Hoe innovatief ben ik zelf?

Ik heb me dikwijls afgevraagd hoe innovatief ik met ict  binnen mijn eigen onderwijs  ben. Ik kan twee veranderingen noemen die ik wel het stempel innovatief zou geven.
Jaren geleden ben ik begonnen met het maken van filmpjes tijdens de praktijklessen, die ik vervolgens aan de leerling meegaf om te reflecteren op zijn eigen handelingen tijdens het uitvoeren van een opdracht. Het zelf maken van filmpjes gebeurde toen nog niet zo veel en het instrument op deze manier inzetten al helemaal niet.
Ook het gebruik van een driedimensionaal model van een koe, beplakt met qr-codes en NFC-tags om te laten zien waar de diverse onderdelen in het beest zitten, heb ik niet eerder gezien.
Mijn pogingen om iets met AR te doen, zijn tot nu toe op niets uitgelopen.
Ik gebruik sinds kort Nearpod, maar zou dat geen innovatie willen noemen. Het programma verenigt veel van andere door mij gebruikte programma’s in zich, biedt vast en zeker mogelijkheden die ik nog niet ontdekt hebt, maar is op dit moment alleen een sterke verbetering t.o.v. de situatie hiervoor. En dat geldt voor veel digitale instrumenten die ik in mijn onderwijs gebruik.

Maar hoe is nu de praktijk anno 2016? Om de stand van zaken in het mbo te onderzoeken, is de CVI conferentie een aardige graadmeter. Het conferentieprogramma er bij gepakt. De zoekterm innovatie is zinloos, gezien het gemak waarmee in onderwijs veel minimale veranderingen innovatief genoemd worden en ik ben ook niet nieuwsgierig naar de ontwikkeling van allerlei beheerssystemen.
Zoeken op Gamification/gamificatie levert 2 resultaten op. Collega’s van ROC van Twente geven een sessie over de mogelijkheden van gaming in je les en ROC Mondriaan bespreekt mobiele apps die leerlingen kunnen gebruiken als ze buitenschools zijn. Helaas worden beide presentaties in dezelfde ronde gegeven. En er is natuurlijk de al genoemde pre-conferentie over gamification. Maar, een schrale oogst. Augmented levert geen en Virtual 1 resultaat op. Een collega van ROC West-Brabant  laat mogelijkheden om ‘betekenisvolle en authentieke leeromgevingen te maken’ zien. Ook hier een schrale oogst. Ik vraag me echt af waar de echte
onderwijsinnovatie als het gaat om onderwijs en ict op de conferentie nog meer aan de orde komt.  

Een derde ontwikkelgebied waarop onderwijs innovatief zou kunnen zijn (misschien meer mijn wens dan een reële ontwikkeling), is de looptijd van de opleiding van een leerling als één geheel te zien en niet als een stapeling van schooljaren. Een doorlopende leer- en ontwikkellijn. De leerling wordt uitgedaagd een bekwaamheidsdossier op te bouwen, waarin ook andere beoordelingssystematieken gebruikt worden dan de traditionele. Daag leerlingen uit om dingen te maken in plaats van ze dwingen dingen te reproduceren. En dat kan op alle niveaus. Er zijn gelukkig een aantal presentaties die zich op dit brede speelveld afspelen.
Ja de leerling echt centraal stellen en het uitgangspunt van je onderwijsorganisatie laten zijn, dat is pas een innovatie.

 

Voeg toe aan je favorieten: permalink.

2 Responses to Innovatie of verbetering?

  1. Ik ben het met je eens dat de term ‘innovatie’ te pas en te onpas wordt gebruikt. Ik vind zelf het onderscheid dat Puntedura maakt in het SAMR-model bruikbaar. Veel toepassingen vallen dan onder de noemer “augmentation”. Kahoot en andere student response systemen vallen daar m.i. onder. Er is overigens wat mij betreft niets mis met dit ‘niveau’.

  2. Paul Laaper zegt:

    Helemaal mee eens dat er niets mis is met het verbeter niveau, ik denk dat daar de grootste winst te halen is en gehaald wordt. Het enige dat ik duidelijk wilde maken, is dat je ontwikkelingen op de juiste waarde moet schatten. Maar daar zijn we het wel over eens :)}

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *