De Bankroet Jazz live!

Soms komt er een onverwacht pareltje voorbij. De Bankroet Jazz is er zo een. Twee van mjin interessegebieden komen er in samen: Paul van Ostaijen en jazz.

In 1918, een paar dagen voor de val van het Duitse keizerrijk en het einde van WO I, verhuisde (eigenlijk vluchtte) de Vlaamse dichter Paul van Ostaijen samen met zijn vriendin Emma Clémant naar Berlijn. Ze vielen met hun neus in de boter van de revolutionaire woelingen van die dagen. In Berlijn schreef Van Ostaijen een tekst die hij zelf een filmscript noemde, maar waarvan nog steeds ter discussie staat of hij dat ook werkelijk zo bedoeld had. Het was De Bankroet Jazz. Dit op zich past al aardig bij de kunststroming waar Van Ostaijen zichzelf toe rekende: Dada. Het script is nooit door hemzelf gepubliceerd en ook niet verfilmd. In de tekst gaat hij in op de gebeurtenissen in het Berlijn van die tijd, neemt en passant een aantal instituties en personen op de hak, voorziet de economische ineenstorting en laat de jazz victorie kraaien. De absurditeit die soms kenmerkend voor Dada is, klinkt er in door.

bankroet jazz

Een paar jaar geleden stuitte ik op een publicatie van De Bankroet Jazz, een uitgave van het manuscript in facsimile en een dvd. De film op de dvd was een poging om, in de beste traditie van Dada, het script van Van Ostaijen in de vorm van een collagefilm te vatten. Als bronmateriaal waren originele films uit die tijd gebruikt, waar allerlei stukken, scenes uitgeknipt en aan elkaar geplakt waren.

En zondag jl. zat ik ineens in een uitvoering van De Bankroet Jazz live. Ik vroeg mij af wat ik te zien en te horen zou krijgen, het zou vast en zeker niet een platte vertoning van de film van de dvd zijn. De verrassing was groot. Voor de pauze nam de Antwerpse actrice Evi de Jean ons mee in de fictieve denk- en gevoelswereld van Emma Clémant. De relatie tussen Van Ostaijen en Clémant was in Berlijn op de klippen gelopen en de dichter keerde in 1921 terug naar Antwerpen waar hij in 1928 stierf. In de voorstelling staat Emma vlak na het begin van WOII op het punt Antwerpen te ontvluchten samen met haar Duitse, Joodse echtgenoot. Zij haalt herinneringen op aan hoe de relatie met Van Ostaijen begon en aan hun tijd in Berlijn. De Jean laat prachtig zien hoe verscheurd Emma na al die jaren nog steeds is: niet met elkaar kunnen leven, maar eigenlijk ook niet zonder elkaar; het was logisch dat ze uit elkaar gingen, maar waarom, waarom was het logisch? De monoloog, muzikaal ondersteund door een vierkoppige multi-instrumentale band, gaf wat mij betreft ook prachtig de sfeer van die tijd, het interbellum, weer. Alsof ik af en toe Sally Bowles weer hoorde. Bijna drie kwartier geboeid zitten luisteren.

Episode 17

Episode 17

Episode 17

Episode 17

 

 

 

 

 

 

 

 

Na de pauze de film, live begeleid door de band. We zaten op twee meter van de band, klein theater en de band voor het podium, waardoor je middenin de muziek zit. Een aparte geluidservaring vanwege de enorme hoeveelheid aan geluidseffecten die zo’n film vereist. De film van de dvd was hier en daar wat uitgebreid met scenes, waardoor o.a. muzikale intermezzo’s met zang mogelijk werden.

Een zonnige zondagnamiddag op Texel: ik kwam voor de film en Van Ostaijen en ging weg met een nieuw hoofdpersonage, Emma. Geen onbekende naam in de literatuur.

Evi de Jean

Evi de Jean

Op de site http://www.bankroetjazz.nl/ is meer informatie te vinden over het project, inclusief filmopnames van eerdere optredens.

 

Tagged .Voeg toe aan je favorieten: permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *